Wist je dat die burrito bowl van €41 die je bestelt, nu ook in vier termijnen van €10,40 te betalen is? Dat is de wereld van koop nu betaal later (BNPL), een fenomeen dat razendsnel opkomt als een fris alternatief voor creditcards. Een CEO ging zelfs zover om te zeggen dat de creditcardindustrie dezelfde kant opgaat als de VHS-band. Grote woorden, maar de groei is onmiskenbaar. Drie bedrijven domineren de markt in de VS, maar hun succesverhalen begonnen vaak internationaal, zoals Afterpay in Australië. De vraag is nu: zal BNPL de creditcard echt van de troon stoten, of wordt het uiteindelijk gewoon een soort creditcard met een ander jasje? We duiken in de economie achter deze uitgestelde betalingen en de discussie die ze losmaken.
BNPL: De Nieuwe Ster aan het Betaalfront
We kennen allemaal wel het idee: je wilt iets kopen, maar betaalt het in termijnen. Nieuw is het niet, maar de ‘koop nu, betaal later’-industrie heeft het concept een enorme boost gegeven. Vaak zie je de optie ‘betaal in vier termijnen’ zonder rente, een formule die synoniem is geworden met BNPL.
Stel je voor dat je iets koopt; zodra je kiest voor de BNPL-optie, keurt de aanbieder de lening goed op basis van een eigen model. Zij betalen de winkelier de volgende dag en nemen het risico op wanbetaling over. Jij betaalt vervolgens in vier delen, zonder rente. Soms betaal je wel een boete als je te laat bent met een afbetaling.
Niet alle BNPL is renteloos. Sommige aanbieders, zoals Affirm, bieden ook langere leningen aan waarbij wel rente in rekening wordt gebracht. Ook voor duurdere aankopen kun je soms kiezen voor een ‘betaal per maand’-optie, met een simpele rente over een langere periode. En het gaat verder dan online: er komen nu zelfs fysieke kaarten waarmee je uitgestelde betalingen kunt doen in de winkel. Dat zou de potentiële markt zomaar kunnen verdubbelen!
Waar Komt het Geld Vandaan? Het BNPL Bedrijfsmodel
Je vraagt je misschien af hoe deze bedrijven winst maken als ze geen rente rekenen. Het antwoord is verrassend eenvoudig: ze rekenen de merchants, de winkeliers dus, kosten voor het aanbieden van deze betaalmogelijkheid. Soms is dat wel 5% van de transactiewaarde.
Sterker nog, het leeuwendeel van hun inkomen – meer dan 90% – komt van de winkelier, en níét van de consument. Dit is een cruciaal verschil met traditionele creditcards, waarbij de consument vaak de grootste inkomstenbron is via rente en jaarlijkse kosten.
Van Luxe naar Boodschappen: BNPL’s Breedere Toepassing
Wat begon als een manier om duurdere e-commerce aankopen – denk aan artikelen van €100 tot €200 – betaalbaarder te maken, heeft zich in rap tempo uitgebreid. Tegenwoordig zie je BNPL-opties zelfs bij veel kleinere bedragen, en soms zelfs voor dagelijkse boodschappen.
Uit een recente studie bleek dat een kwart van de BNPL-gebruikers hun leningen gebruikte om boodschappen te doen, een flinke stijging ten opzichte van een jaar eerder. Het is duidelijk dat koop nu betaal later een steeds grotere rol speelt in de meest uiteenlopende uitgaven.
De Andere Kant van de Medaille: Risico’s voor Consumenten
Met zo’n snelle groei komen ook zorgen. Experts wijzen erop dat naarmate de markt groeit, de ‘volgende’ klant vaak een iets hoger risico met zich meebrengt. Een studie toonde aan dat meer dan tweederde van de BNPL-leningen naar leners ging met lagere kredietscores. Het risico is dat producten hierdoor betaalbaarder lijken dan ze werkelijk zijn, wat mensen kan verleiden tot leningen die ze eigenlijk niet kunnen dragen.
BNPL-aanbieders zelf benadrukken vaak dat de meeste van hun klanten kredietwaardig zijn en dat het product juist door sterke consumenten wordt gebruikt. Toch zien we de problemen toenemen: het percentage gebruikers dat in het afgelopen jaar te laat betaalde, steeg. Sommige aanbieders rapporteren ook een toename in kredietverliezen, hoewel zij dit vaak verklaren door een sterke stijging in het aantal verstrekte leningen. Een belangrijke nuance is dat veel BNPL-aanbieders, in tegenstelling tot creditcards, accounts deactiveren zodra er een termijn te laat wordt betaald. De geleende bedragen zijn vaak ook kleiner, waardoor het risico anders wordt beheerd. Toch blijven de uitgestelde betaling risico’s een belangrijk gespreksonderwerp.
Tijd voor Regeln? De Discussie Rondom BNPL Regulering
De enorme groei en de potentiële risico’s hebben de aandacht getrokken van toezichthouders. Steeds vaker worden BNPL-producten vergeleken met traditionele creditcards, en er zijn pogingen om ze onder vergelijkbare regelgeving te brengen. Een belangrijke ontwikkeling is dat kredietbureaus nu ook BNPL-leningen willen toevoegen aan kredietrapporten. Dit zou een grote stap zijn naar het standaardiseren van de impact op kredietscores.
Niet alle aanbieders staan te springen om hun klantgegevens direct te delen; sommigen willen eerst de zekerheid dat hun klanten hierdoor niet onredelijk worden benadeeld. Ze beargumenteren dat BNPL, met zijn kortere looptijden en andere bedrijfsmodel, een afzonderlijk kader nodig heeft en niet zomaar onder de oude regels van ’traditionele kredietvormen’ past. De discussie is nog in volle gang, maar het is duidelijk dat de markt vraagt om helderheid en een eerlijk speelveld.
Veelgestelde Vragen
Wat is Koop Nu Betaal Later (BNPL) precies?
Koop Nu Betaal Later, afgekort BNPL, is een betaalmethode waarbij je een aankoop direct ontvangt, maar de betaling uitstelt en vaak in meerdere termijnen (bijvoorbeeld vier) voldoet. Vaak is dit renteloos, al zijn er ook BNPL-opties met rente, vooral voor grotere bedragen of langere looptijden. Het wordt gezien als een populair alternatief voor creditcards.
Hoe verdienen BNPL-aanbieders hun geld?
Het grootste deel van hun inkomsten, vaak meer dan 90%, halen BNPL-aanbieders uit vergoedingen die ze rekenen aan de winkeliers. Deze vergoeding kan oplopen tot 5% van de transactiewaarde. Soms worden er ook kosten in rekening gebracht bij consumenten die te laat zijn met hun afbetaling.
Zijn er risico’s verbonden aan het gebruik van BNPL?
Ja, er zijn zeker risico’s. Omdat BNPL producten betaalbaarder kan laten lijken dan ze zijn, kunnen consumenten, met name die met lagere kredietscores, meer uitgeven dan ze zich kunnen veroorloven. Dit kan leiden tot te late betalingen en, hoewel BNPL-accounts vaak worden geblokkeerd na één gemiste betaling, kan het toch bijdragen aan financiële stress. De discussie over uitgestelde betaling risico’s en de regulering van BNPL is dan ook volop gaande.
