We tikken er elke dag op, of het nu op onze computer, laptop of telefoon is: het QWERTY toetsenbord. De lay-out lijkt misschien een beetje willekeurig, volkomen onlogisch zelfs, en je zou denken dat zo’n ontwerp er is om ons sneller te maken, efficiënter te typen, toch? Nou, hou je vast, want het tegendeel is waar. Het QWERTY-toetsenbord is oorspronkelijk ontworpen… om je te vertragen. Verrassend, hè?
De QWERTY-lay-out is ontworpen om typen te vertragen, niet te versnellen.
Stel je eens voor, de allereerste prototypen van het toetsenbord verschenen in 1868, bedacht door Christopher Sholes. En nee, dat was nog geen QWERTY. Die vroege lay-out was eigenlijk veel logischer ingedeeld: gewoon alfabetisch, in twee rijen. A, B, C, D… heel overzichtelijk. Maar die ogenschijnlijk perfecte indeling had een gigantisch probleem.
Vroege mechanische typemachines hadden last van vastlopende toetsen als er te snel werd getypt met de originele alfabetische lay-out.
Die ouderwetse mechanische typemachines werkten met metalen hamertjes die naar voren schoten bij elke toetsaanslag. Als je te snel typte op die alfabetische lay-out, gebeurde er iets vervelends: de hamertjes raakten elkaar en zaten vast. En dan zat je daar. Je moest handmatig die metalen armpjes weer van elkaar halen, wat het typen ongelofelijk vertraagde en frustrerend maakte. Het idee was sneller typen, maar de realiteit was veel oponthoud.
Christopher Sholes introduceerde de QWERTY-lay-out in 1873 om het probleem van vastlopende mechanische typemachine-armen op te lossen.
Precies om dit probleem op te lossen, paste diezelfde Christopher Sholes in 1873 de lay-out aan. Hij verspreidde de meest gebruikte lettercombinaties over het hele toetsenbord, zodat de hamertjes minder snel tegelijkertijd in actie kwamen. Het was een slimme zet om de typist onbewust iets te vertragen, waardoor de kans op vastlopen drastisch verminderde. En zo konden mensen, ondanks de vertraging per aanslag, toch sneller en soepeler doorwerken omdat ze niet langer hun typemachine hoefden te ontgrendelen.
Moderne elektronische toetsenborden en telefoons hebben dit mechanische probleem niet meer, maar de QWERTY-lay-out blijft de standaard.
En nu? Nu zitten we hier, 150 jaar later. Onze moderne toetsenborden en telefoons hebben geen mechanische hamertjes meer die vast kunnen lopen. Ze zijn elektronisch, supersnel en kunnen elke snelheid aan die onze vingers maar kunnen produceren. De reden waarom het QWERTY toetsenbord is bedacht, bestaat al lang niet meer. Toch houden we vast aan dit ontwerp dat ooit bedoeld was om ons af te remmen. Vreemd, niet? Het is een overblijfsel uit de toetsenbord geschiedenis dat we, zonder erbij na te denken, dagelijks gebruiken.
Efficiëntere alternatieven, zoals de Dvorak-lay-out, zijn er niet in geslaagd QWERTY te vervangen vanwege diepgewortelde spiergeheugen en de uitdaging om wereldwijd te veranderen.
Natuurlijk zijn er mensen geweest die dachten: dat kan beter! Een van hen was August Dvorak, die in 1936 (niet 1973 zoals in de transcriptie werd geopperd, de context wees op een datum die ver voor de elektronische revolutie lag) een compleet nieuwe Dvorak toetsenbord-lay-out ontwikkelde. Hij bestudeerde de meestvoorkomende Engelse letters en plaatste die allemaal op de ‘home row’, de middelste rij waar onze vingers van nature rusten. Met de Dvorak-lay-out hoefden je vingers veel minder te bewegen, wat het typen aanzienlijk sneller en ergonomischer maakte.
Maar de wereld bleef QWERTY gebruiken. Waarom? Verandering is lastig, zeker als het om miljarden mensen gaat. Ons spiergeheugen is zo diep ingesleten dat een overstap naar Dvorak voelt als opnieuw leren lopen. Zelfs als we weten dat iets efficiënter is, is de inertie van gewoonte en de gedachte aan een wereldwijde verandering vaak te groot. En zo blijft QWERTY, een lay-out bedacht om te vertragen, de onbetwiste koning van onze typwereld. Het is gewoon een van die dingen in ons leven die er zijn, niet omdat ze de beste oplossing zijn, maar omdat ze er als eerste waren en de standaard werden.
Veelgestelde vragen
Waarom is het QWERTY-toetsenbord ontworpen?
De QWERTY-lay-out is in 1873 ontworpen door Christopher Sholes om het probleem van vastlopende mechanische hamertjes op vroege typemachines op te lossen. Door de meestvoorkomende lettercombinaties te verspreiden, werd de typist onbewust vertraagd, waardoor de hamertjes minder snel vastliepen en men efficiënter kon doorwerken.
Is de Dvorak-lay-out echt sneller dan QWERTY?
Ja, uit onderzoek blijkt dat de Dvorak-lay-out, ontworpen door August Dvorak, ergonomischer en sneller is. De meestgebruikte letters zijn zo geplaatst dat vingers minder hoeven te bewegen, wat de typesnelheid en het comfort verhoogt.
Waarom gebruiken we dan nog steeds QWERTY als er efficiëntere alternatieven zijn?
De belangrijkste reden is menselijke gewoonte en de diepgewortelde aanwezigheid van QWERTY. Het omschakelen van miljarden mensen met ingesleten spiergeheugen naar een nieuwe lay-out, zelfs een efficiëntere, is een enorme uitdaging die tot op heden niet is gelukt. QWERTY was er als eerste en is de standaard gebleven.
